logo google maps email

Te zien in de straat Onderlangs te Betondorp - Amsterdam

op de gevels van de huisnummers 27, 28, 45 en 46

het werk: "Onderlangs"

Opdrachtgever is Ymere Wonen i.s.m. het AFK

Vanuit de Huurdersvereniging Tuindorp Watergraafsmeer kwam de vraag om een kunsttoepassing aan de huizen in de straat Onderlangs in Betondorp, die ontworpen zijn door de architect Gratama.
Deze huizen zijn aanzienlijk van aanblik veranderd na de grootscheepse renovatie van 1980 onder leiding van Dick Peek. Hij zei over dit specifieke stukje van Onderlangs:

In een stijl die de mijne niet is, kan ik niet interpreteren. Dan blijft slechts de mogelijkheid over die stijl te ontkennen of zo volledig mogelijk terug te laten komen. Ik heb voor dat laatste gekozen.

Deze opmerking in combinatie met het feit dat er toch gemoderniseerd moest worden, verklaart misschien het gevoel van gemis aan ornament dat je nu ervaart als je door de straat loopt. De twee belangrijkste ornamenten die toen verdwenen, zijn de oorspronkelijke raamkozijnindeling en de kroonlijst.

Uitgangspunt voor het gehele werk is Onderlangs;

Lopen door Onderlangs,
van links het hoekhuis naderen,
er onder langs lopen,
van rechts nog achterom kijken
en weer door lopen.

Steeds ziet de passant een ander beeld, het perspectief verandert, omhoog kijkend ziet hij slechts een gedeelte van de vier zwarte schoorstenen.

Het ontwerp Onderlangs bestaat uit vier werken op de gevels van vier hoekwoningen in de straat Onderlangs. De werken zijn tweedimensionaal en vlak tegen de muur bevestigd. Het uitgangspunt van symmetrie, asymmetrie en spiegeling dat in de architectuur van Betondorp speelt, is in dit ontwerp sterk aanwezig. De vier werken zijn variaties op eenzelfde thema. Elk werk bestaat uit een basis van rechthoekige kaders, waardoorheen boven en onderlangs een tekening gevlochten is. Deze tekening is in zijn vorm afgeleid van het dak en de zwarte schoorstenen van de hoekwoningen en vervolgens vanuit vier verschillende posities vastgelegd.

Door de verschillende perspectieven en het boven en onderlangs gaan van deze tekeningen, de geschilderde lichtval op de kaders (altijd van links) en het samensmelten van de werkelijke achtergevel met de open vormen van de kaders wordt bij dit ontwerp de ruimtelijkheid gesuggereerd. Gelijktijdig wordt ook diezelfde ruimtelijkheid weer tegengewerkt: bij elk werk zijn enkele rechthoekige kaders weggelaten. Het gedeelte van de tekening dat je er onder zou verwachten blijkt daar dan niet door te lopen – in één keer wordt de illusie doorbroken.